URLOP I ZASIŁEK MACIERZYŃSKI
Urlop macierzyński to okres, w którym kobieta nie pracuje po urodzeniu dziecka, natomiast jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę.
Urlopu macierzyńskiego udziela pracodawca na podstawie zaświadczenia od:
- lekarza prowadzącego ciążę - w tej sytuacji lekarz określa datę porodu, a urlop macierzyński zaczyna się na 2 tygodnie przed prognozowaną datą porodu;
- lekarza przyjmującego poród - wtedy urlop macierzyński zaczyna się od dnia porodu.
Ile trwa urlop macierzyński?
Długość urlopu macierzyńskiego zależy od liczby dzieci urodzonych w trakcie jednego porodu.
Gdy kobieta rodzi:
- 1 dziecko - urlop macierzyński wynosi 20 tygodni (140 dni);
- 2 dzieci - urlop macierzyński wynosi 31 tygodni (217 dni);
- 3 dzieci - urlop macierzyński wynosi 33 tygodnie (231 dni);
- 4 dzieci - urlop macierzyński wynosi 35 tygodni (245 dni);
- 5 i więcej dzieci - urlop macierzyński wynosi 37 tygodni (259 dni).
Po upływie tego okresu kobieta może złożyć u pracodawcy wniosek o dodatkowy urlop macierzyński.
W 2011 roku wynosi on 2 tygodnie, gdy kobieta urodziła jedno dziecko, a 3 tygodnie, jeśli więcej niż jedno dziecko.
W kolejnych latach dodatkowy urlop macierzyński będzie wydłużany co dwa lata.
W latach 2012 - 2013 będzie wynosił odpowiednio 4 i 6 tygodni.
Docelowo od 01.01.2014 dodatkowy urlop macierzyński ma wynosić odpowiednio: 6 i 8 tygodni.
Zgodnie z kodeksem pracy kobieta musi wykorzystać co najmniej 14 tygodni urlopu macierzyńskiego.
Po tym okresie może wrócić do pracy, a pozostałą część urlopu może wykorzystać pracujący ojciec dziecka. W tym celu musi on złożyć pisemny wniosek w tej sprawie.
Od 1 stycznia 2010 roku w kodeksie pracy pojawiło się pojęcie "urlop ojcowski/tacierzyński".
Każdy ojciec, niezależnie od urlopu macierzyńskiego przysługującego matce, ma prawo do urlopu ojcowskiego i zasiłku macierzyńskiego w wymiarze 1 tygodnia do wykorzystania w okresie pierwszych 12 miesięcy życia dziecka. Od 01.01.2012 roku urlop ojcowski będzie wynosił 2 tygodnie.
Urlop ojcowski jest urlopem dobrowolnym.
Zasiłek macierzyński jest to świadczenie pieniężne finansowane ze środków Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) lub Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS) w czasie trwania urlopu macierzyńskiego oraz dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Zasiłek macierzyński jest wypłacany przez zakład pracy lub ZUS w zależności od liczby pracowników zatrudnionych w zakładzie pracy (zgłoszonych do ubezpieczenia chorobowego).
Zasiłek macierzyński przysługuje objętym ubezpieczeniem chorobowym:
- pracownikom,
- członkom rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych,
- osobom wykonującym pracę nakładczą,
- osobom wykonującym pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy-zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, oraz osobom z nimi współpracującym,
- osobom prowadzącym pozarolniczą działalność oraz osobom z nimi współpracującym,
- osobom wykonującym odpłatnie pracę, na podstawie skierowania do pracy, w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania,
- osobom odbywającym służbę zastępczą,
- duchownym.
Zasiłek macierzyński nie przysługuje:
- za okresy, w których ubezpieczony zachowuje prawo do wynagrodzenia na podstawie przepisów szczególnych,
- w okresie urlopu bezpłatnego,
- w okresie tymczasowego aresztowania lub odbywania kary pozbawienia wolności, z wyjątkiem przypadków, w których prawo do zasiłku wynika z ubezpieczenia chorobowego osób wykonujących odpłatnie pracę na podstawie skierowania do pracy w czasie odbywania kary pozbawienia wolności lub tymczasowego aresztowania.
Okres wypłaty tego świadczenia wynosi:
- 20 tygodni, w przypadku urodzenia 1 dziecka przy jednym porodzie;
- 31 tygodni, w przypadku urodzenia 2 dzieci przy jednym porodzie;
- 33 tygodnie, w przypadku urodzenia 3 dzieci przy jednym porodzie;
- 35 tygodni, w przypadku urodzenia 4 dzieci przy jednym porodzie;
- 37 tygodni, w przypadku urodzenia 5 i więcej dzieci przy jednym porodzie.
Wysokość świadczenia wypłacana co miesiąc, to 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia wypłacanego ubezpieczonej w okresie 12 miesięcy poprzedzających udanie się na urlop macierzyński.
Osobom ubezpieczonym w KRUS zasiłek macierzyński wypłacany jest jednorazowo i wynosi czterokrotność emerytury podstawowej obowiązującej w dacie porodu.
Dokumenty niezbędne do uzyskania zasiłku macierzyńskiego to:
a. zaświadczenie o przewidywanej dacie porodu - za okres przed porodem;
b. skrócony odpis aktu urodzenia dziecka - za okres od dnia porodu.
W przypadku, gdy zasiłek macierzyński wypłacany jest przez ZUS dodatkowo wymagane jest odpowiednio:
- zaświadczenie pracodawcy o udzielonym urlopie macierzyńskim – jeżeli ubezpieczony jest pracownikiem,
- oświadczenie o przerwaniu działalności pozarolniczej – jeżeli ubezpieczony jest osobą prowadzącą działalność pozarolniczą,
- zaświadczenie o przerwaniu działalności zarobkowej – dotyczy pozostałych ubezpieczonych.
Opracowała:
Lek. med. Marzena Jankowska
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny
Katedra i Klinika Nefrologii, Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych
ul. Banacha 1a, Warszawa
Na podstawie:
- Chybicka A, Dobrzańska A, Szczapa J, Wysocki J. "Pierwsze 2 lata życia dziecka, Przewodnik dla rodziców", Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków, 2010.
- http://www.zus.pl/default.asp?p=4&id=431
- http://www.zus.pl/files/Macierzyńskie%20od%201%20stycznia%202010%20r.pdf
- http://www.krus.gov.pl/zadania-krus/swiadczenia/swiadczenia-z-ubezpieczenia-wypadkowego-chorobowego-i-macierzynskiego/zasilek-macierzynski/
- Widz M. Maluch. Miejski informator rodzinny w Warszawie, Miasto Stołeczne Warszawa, 2011
Data utworzenia: 2011-09-01
Data aktualizacji:2011-09-01
2011-09-EDU-1858
BECIKOWE i inne świadczenia jakie rodzice mogą uzyskać po urodzeniu się dziecka
Po narodzinach dziecka można otrzymać następujące świadczenia pieniężne:
1. Jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka, tzw. "becikowe".
Jest to jednorazowe wsparcie ze strony państwa i przysługuje bez względu na wysokość dochodów rodziców. Wolne jest ono również od podatku dochodowego.
Zapomoga jest wypłacana przez Urząd Gminy/Miasta/Dzielnicy lub Ośrodek Pomocy Społecznej.
"Becikowe" jest wypłacane:
- matce lub ojcu dziecka;
- opiekunowi prawnemu dziecka;
- opiekunowi faktycznemu (o ile osoba ta sprawuje rzeczywistą opiekę nad dzieckiem oraz złożyła do sądu rodzinnego wniosek o przysposobienie dziecka).
W celu uzyskania zapomogi należy do wniosku o wypłatę dołączyć:
- skrócony odpis aktu urodzenia dziecka;
- dokument potwierdzający tożsamość wnioskodawcy;
- pisemne oświadczenie, że na dziecko nie została już pobrana zapomoga;
- zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną*.
*Zaświadczenie to ma potwierdzać fakt objęcia opieką zdrowotną kobiety nie później niż od 10 tygodnia ciąży i kontynuowaniem tejże opieki do dnia porodu.
Dokumenty należy złożyć w okresie do 12 miesięcy od chwili urodzenia dziecka, objęcia opieką lub przysposobienia. Wniosek złożony po tym terminie nie będzie rozpatrzony. Przysługuje jedno "becikowe" na jedno dziecko, bez względu na to, kto je otrzyma.
2. Pozostałe świadczenia w swojej istocie przeznaczone są dla rodzin, w których dochód netto na osobę nie przekracza 504 zł (lub 583 zł, jeśli w rodzinie jest dziecko niepełnosprawne do lat 16), w przypadku gospodarstw rolnych dochód ustala się na podstawie wielkości areału (ilości hektarów przeliczeniowych).
W tej grupie dostępne są następujące świadczenia:
- zasiłek rodzinny (68 zł/m-c na dziecko do 5 r.ż., 91 zł/m-c na dziecko wieku 6-18 lat, 98 zł/m-c w wieku 19-24 lat);
- dodatek z tytułu urodzenia dziecka (jednorazowe świadczenie w wysokości 1000 zł/każde dziecko);
- dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego (400 zł miesięcznie);
- dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka (170 zł miesięcznie na dziecko, nie więcej jednak niż 340 zł na wszystkie dzieci; jeśli dziecko ma orzeczenie o niepełnosprawności dodatek wynosi 250 zł na jedno dziecko, nie więcej jednak niż 500 zł na wszystkie dzieci);
- dodatek z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej (80 zł miesięcznie na trzecie i każde następne dziecko);
- dodatek z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka (60 zł/m-c na dziecko do 5 r.ż. oraz 80 zł/m-c na dziecko od 5 do 24 r.ż.).
Zasiłek rodzinny ma za zadanie częściowe pokrycie wydatków związanych z utrzymaniem dziecka. Przysługuje:
- rodzicom, jednemu z rodziców lub opiekunowi prawnemu dziecka
- opiekunowi faktycznemu dziecka
- osobie uczącej się w szkole lub szkole wyższej (do ukończenia 24 r.ż.)
Zasiłek rodzinny przysługuje do czasu ukończenia przez dziecko:
- 18 roku życia lub
- nauki w szkole (nie dłużej niż do 21 r.ż.) lub
- do 24 r.ż. (jeżeli dziecko kontynuuje naukę w szkole wyższej lub posiada orzeczenie o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności).
Wniosek o dodatek z tytułu urodzenia dziecka należy złożyć w terminie do 12 miesięcy od urodzenia się dziecka. W przypadku urodzenia się więcej niż jednego dziecka w trakcie jednego porodu - dodatek przysługuje na każde urodzone dziecko. Aby otrzymać ten dodatek, należy przedstawić zaświadczenie lekarskie lub zaświadczenie wystawione przez położną, o pozostawaniu ciężarnej pod opieką medyczną w okresie nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu.
Dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie urlopu wychowawczego przysługuje przez okres:
- 24 miesięcy kalendarzowych
- 36 miesięcy kalendarzowych (jeżeli podczas porodu urodziło się więcej niż jedno dziecko)
- 72 miesięcy kalendarzowych (jeżeli dziecko posiada orzeczenie o niepełnosprawności)
Jeżeli, z urlopu wychowawczego korzysta równocześnie oboje rodziców lub opiekunów prawnych przysługuje jeden dodatek.
Zasiłek rodzinny jest wypłacany w takiej samej wysokości w całej Polsce, natomiast kwota dodatków może zostać podwyższona uchwałą Rady Gminy/Miasta/Dzielnicy (wartości przedstawione powyżej są kwotami minimalnymi).
Szczegółowe warunki przyznawania świadczeń rodzinnych można, wraz z listą dokumentów potrzebnych do ich otrzymania, uzyskać w gminnych lub dzielnicowych/miejskich wydziałach spraw społecznych.
Opracowała:
Lek. med. Marzena Jankowska
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny
Katedra i Klinika Nefrologii, Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych
ul. Banacha 1a, Warszawa
Na podstawie:
- Chybicka A i wsp. Pierwsze 2 lata życia dziecka, Przewodnik dla rodziców, Wydawnictwo Medycyna Praktyczna, 2010
- Ustawa o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r z późniejszymi zmianami. DzU. Dz.U. 2006 nr 139 poz. 992; Dz.U. 2007 nr 109 poz. 747; Dz.U. 2008 nr 223 poz. 1456; Dz.U. 2010 nr 50 poz. 301. http://isap.sejm.gov.pl
- Widz M. Maluch. Miejski informator rodzinny w Warszawie, Miasto Stołeczne Warszawa, 2011
Data utworzenia: 2011-09-20
Data aktualizacji: 2011-09-20
2011-09-EDU-1905