Przyjmowanie jakichkolwiek leków w okresie, gdy kobieta jest w ciąży jest zagadnieniem niezwykle szeroko dyskutowanym i pełnym niewiadomych. Znakomita większość leków przyjmowanych przez ciężarną przenika przez łożysko do płodu, a ich wpływ na dziecko i jego przyszłość jest nieznany.
Pamiętać oczywiście należy, iż niekiedy fakt przenikania leków przez łożysko jest wykorzystywany
w leczeniu płodów, np. gdy mają one zaburzenia rytmu serca, wtedy lek przyjmuje kobieta, ale leczone jest dziecko.
Z uwagi na kwestie etyczne nikt nie przeprowadza badań nad lekami na kobietach w ciąży, w związku
z czym większość informacji pochodzi albo z doświadczeń na zwierzętach (których wyniki nie zawsze można w bezpośredni sposób przełożyć na organizm ludzki) albo z doświadczeń życiowych.
Uważa się, że stosowanie leków w czasie ciąży było przyczyną powstania 2%-3% wrodzonych wad rozwojowych.
Istnieje kilka aspektów przyjmowania leków w ciąży
1. Gdy kobieta choruję na jakiekolwiek schorzenie wymagające przewlekłego przyjmowania leków.
Jeśli kobieta leczy się z powodu przewlekłej choroby np. nadciśnienia tętniczego, chorób tarczycy, cukrzycy, chorób nerek, chorób reumatologicznych, padaczki, to przede wszystkim już sama decyzja
o zajściu w ciążę powinna zostać przedyskutowana zarówno z lekarzem uczestniczącym w leczeniu schorzenia przewlekłego, jak i z ginekologiem mającym prowadzić planowaną ciążę. Takie postępowanie zapewnia maksymalne bezpieczeństwo dla przyszłej mamy i jej oczekiwanego potomstwa.
2. Stosowanie różnych suplementów diety.
U kobiety będącej w ciąży rośnie zapotrzebowanie na niektóre witaminy i składniki mineralne.
Dlatego też koniecznością staje się uzupełnianie ich poprzez stosowanie suplementów diety.
Pamiętać należy, że nie wolno stosować dowolnego suplementu, lecz wyłącznie połączeń specjalnie skomponowanych dla kobiet ciężarnych. Zawierają one potrzebne witaminy i mikroelementy
w stosownych dla okresu ciąży proporcjach i dawkach.
W tym miejscu należy przypomnieć, iż w przypadku niektórych witamin wskazana jest ich suplementacja również w okresie poprzedzającym ciążę. Należy do nich przede wszystkim kwas foliowy, odpowiedzialny za rozwój układu nerwowego dziecka. Dlatego też każda kobieta planująca ciążę bądź starająca się o nią powinna przyjmować w ramach profilaktyki wad cewy nerwowej 0,4 mg kwasu foliowego na dobę.
3. Gdy kobieta zachoruje w momencie, kiedy jest już w ciąży.
W tym aspekcie bierzemy pod uwagę przede wszystkim choroby infekcyjne (przeziębienie, grypa, zapalenie ucha, zakażenie układu moczowego).
Choroby infekcyjne przebiegają zwykle z gorączką, która jest niezwykle groźna dla rozwijającego się płodu, zwłaszcza w pierwszym trymestrze ciąży. Dlatego też zastosowanie leku przeciwgorączkowego - paracetamolu, wiąże się z mniejszym zagrożeniem dla dziecka niż pozwolenie na utrzymywanie się wysokiej temperatury. Pozostałe leki stosowane jako leki przeciwbólowe, przeciwzapalne i przeciwgorączkowe są przeciwwskazane w okresie ciąży.
Inną grupą leków stosowaną w infekcjach są antybiotyki. Są takie, których ewentualne wdrożenie łączy się z relatywnie niewielkim ryzykiem dla płodu. Należą do nich: antybiotyki betalaktamowe (głównie penicyliny) i niektóre cefalosporyny.
Antybiotykami przeciwwskazanymi w ciąży są: fluorochinolony, tetracykliny, sulfonamidy, ryfampicyna, aminoglikozydy, nitrofurantoina.
Wybrane inne grupy leków, których powinna unikać ciężarna to:
- leki psychotropowe;
- leki przeciwdrgawkowe;
- leki przeciwnowotworowe (cytostatyki)
- niektóre leki stosowane w leczeniu nadciśnienia tętniczego (np. sartany i inhibitory konwertazy angiotensyny);
- doustne leki przeciwzakrzepowe (pochodne kumaryny);
- doustne leki przeciwcukrzycowe
Zawsze przed użyciem leku w trakcie ciąży należy rozważyć czy potencjalne korzyści z jego zastosowania przewyższą ryzyko. Stosować leki w możliwie najniższych dawkach, przez jak najkrótszy czas.
Przed zastosowaniem jakiegokolwiek leku w czasie ciąży należy koniecznie najpierw skonsultować się z lekarzem prowadzącym i dokładnie przeczytać ulotkę przylekową.
Opracowała:
Lek. med. Marzena Jankowska
Samodzielny Publiczny Centralny Szpital Kliniczny
Katedra i Klinika Nefrologii, Dializoterapii i Chorób Wewnętrznych
ul. Banacha 1a, Warszawa
Na podstawie:
- Bręborowicz G, Położnictwo i ginekologia, PZWL, 2010
- Hryniewicz W, Meszaros J, Antybiotyki w profilaktyce i leczeniu zakażeń, PZWL, 2001
- Mutschler E, et al. Farmakologia i toksykologia, Urban & Partner, 2004
Data utworzenia: 2011-09-01
Data aktualizacji: 2011-09-01
2011-09-EDU-1859